HABER AKIŞI

Artık Amerikasız Ortadoğu olacak

 Tarih: 11-01-2017 16:20:00  -   Güncelleme: 11-01-2017 19:30:00
Sekiz yıllık görev süresi boyunca Başkan Barack Obama, Ortadoğu politikasını bir 'geri çekilme' olarak tanımladı.

 Fakat bu ifade, yaşanan durumun yanlış şekilde nitelendirilmesi anlamına geliyor. Gerçekte yaşanan, Obama'nın, önceki Amerikan başkanlarına göre Ortadoğu siyasetine daha fazla karışmış olduğudur, fakat bu durum selefleriyle karşılaştırıldığında sadece farklı bir istikamette cereyan etti.

AMERİKA- İRAN ORTAKLIĞI

Obama, son yaptığı ulusa sesleniş konuşmasında "İslâm'ın farklı mezhepleri arasındaki binlerce yıllık çatışmalara müdahaleden Amerika'nın hiçbir çıkarı olmadığını" söylediğinde bu ifadesi aslında bir hakikati saklama amacı taşıyordu: Obama, başkanlığı boyunca parmağını teraziden hiç çekmedi ve Amerika'nın daha geleneksel müttefiklerini harcamak pahasına genelde İran'ın kefesinin ağır çekmesini sağladı.

İranlılar 2009 senesinde seçim sonuçlarını protesto etmek için, sonradan "Yeşil Devrim" adını alan bir hareket halinde sokaklara akın ettiğinde, Obama sadece öylece durarak İran demokrasisine destek vermemekle yetinmedi, belki de, Amerika'nın müstakbel bölgesel ortakları olarak gördüğü İranlı liderlerin teveccühünü kazanma ümidiyle Tahran'a gizlice Amerika'nın tarafsızlığına dair mesajlar gönderdi.

ABD'NİN ORTADOĞU'DAKİ NÜFUZU AZALACAK

Aynı şekilde Suriyeliler de 40 yıllık Esed otokrasisinin artık sona ermesini talep etmek için sokaklara çıktığında, Obama, Suriyelilerin değişim talebine yönelik gönülsüz desteğini ifade etme işini ağırdan aldı. Ancak, Obama desteğini ifade ettiğinde dahi, Esed'in gitmesi gerektiğini bir türlü söyleyemedi. Bunun yerine ABD başkanının tek yapabildiği, Esed'in "reformların önünde engel olmamasını" istemek oldu.

Ama işe bakın ki Obama, konu Amerika'nın müttefiklerine gelince ülkesini göstericilerle kader ortağı kılmakta pek hızlı davrandı. Beyaz Saray, Kahire sokaklarındaki gösterilere rağmen iktidarı bırakmayı reddeden Mısır Cumhurbaşkanı Hüsnü Mübarek'e "hemen bugün ve bugünle de dünü kastediyoruz" diyerek istifa etmesi çağrısında bulundu. Obama Amerika'nın Lübnan ve Irak'taki Sünni müttefiklerini de otobüsün altına atmakta tereddüt etmedi.

[ABD'nin dış politikasındaki] aynı Obama 'motifleri' Türkiye konusunda da tespit edilebilir: Washington, Irak ve Suriye'de aralarında Ankara'nın düşman olarak tanımladıklarının bulunduğu grupları dost edindi.

Donald Trump'ın Obama'nın yerini almasıyla Ortadoğu'daki Amerikan nüfuzu daha da azalacaktır. Bunun sebebi ise Obama idaresindeki Amerika'nın geleneksel müttefiklerinden kopmasından sonra Trump idaresinde bu sefer yeni dostlarından da kesinlikle bir kopuş yaşayacak olmasıdır. Ortadoğu'daki Amerikan varlığı ise eski müttefikleri ve yeni dostları olmaksızın, Washington'ın emperyal liderliği Londra'dan devralmış olduğu 1956 yılından önceki seviyelere gerileyecektir.

RUSYA - İRAN İTTİFAKI NEREYE KADAR DEVAM EDER?

Amerika'nın Ortadoğu'da oynadığı rolün küçülmesiyle bölge büyük değişimler geçirecek. Dünyanın en dengesiz, patlamaya hazır bölgesinin Amerika'dan sonra nasıl bir hal alacağı konusunda çok az kimse tahmin yürütebiliyor olsa da bu konuda bir okuma yapabilmek için bazı ipuçları bize yardımcı olabilir: Amerika'nın yokluğunda oluşacak boşluğu doldurmak için mücadele verecek ilk ülke İran; hemen ardından ise Rusya geliyor. Bu iki ülke şimdiye kadar benzer şekilde, - Rusça ve Farsça altdilinde Sünni çoğunluk için kullanılan bir tabir olarak - 'teröristlere' karşı 'Ortadoğulu azınlıkları' yani Şiileri ve Hıristiyanları koruma siyaseti güttüler.

Ancak İran ve Rusya'nın uyum içinde görünseler de Ortadoğu'da başrolü kapmak için kendi aralarında mücadele ettikleri dikkate alınırsa, böylesine çarpık bir düzeneği sürdürebilmeleri güç. Moskova, Tahran'ı kanatlarının altına alabileceğine dair yanlış bir izlenmiş edinmiş gibi görünüyor. Rus savaş uçaklarının, Suriye'de bombardıman yapmak için İran hava üslerinden kalktığı haberleri ortaya çıkınca İran bu faaliyeti durdurmak için aceleyle harekete geçti ki bu da Rus-İran ittifakının zayıf olduğunu, bazı kişilerin konuyla ilgili algılarının tersine, kalıcı olmadığını gösteriyor.

ANKARA WASHİNGTON'UN YERİNİ ALACAK

İran'ın Rusya ile inişli-çıkışlı ilişkisinin üstüne bir de Amerika'nın geleneksel müttefiklerinden uzaklaşmasının eklenmesiyle adeta kartlar yeniden karılmış durumda. Türkiye, askeri gücünü Suriye'de konuşlandırmaya mecbur kaldığı için, Ankara kendisini, İran'la mutsuz bir ittifak yaşayan Rusya'yla yüz yüze buldu. Ankara Washington'ın yerini alacak dostlar, Moskova ise güvenemediği Tahran'ın yerine müttefikler aradığı için Türkiye ile Rusya'nın kendilerini aniden "aynı kampta" bulmuş olması son derece normal.

Yükselişte olan ve Türk-Amerikan ve Rus-İran ittifaklarını gölgede bırakıyor görünen Türk-Rus dostluğu şimdilerde Amerika sonrası Ortadoğu'yu yeniden tanımlıyor.

Trump'ın hem Türkiye'ye hem de Rusya'ya dostluk göstereceği, İran'a ise yeminli düşman olarak davranacağı beklentisi var, fakat Amerika'nın Ortadoğu'daki eski liderliğini yakın vadede yeniden elde etmesi beklenmiyor. Bu aşamada Amerika'nın yapabileceği bir şey varsa o da Türk-Rus ittifakına küçük ortak olarak dahil olmak olabilir. Washington'ın, kendi dengesini yeniden kurup gücünü küresel ölçekte kullanabilme konusunda kendisine mahsus kabiliyetini yeniden kazanmadan önce kendi iç sorunlarından sıyrılması uzun bir zaman alabilir.

TRUMP NE YAPACAK?

Obama'nın başkanlığının sona yaklaştığı bu günler, dış politikasını değerlendirmek için isabetli bir zaman olabilir. İlk bakışta Obama, Amerika'nın geleneksel müttefiklerini İran'la değiştirerek bir deney yapmaya çalışmış izlenimi veriyor. Bu deneyin sonuçları ise Suriye ve Irak'a bakılacak olursa, en hafif tabiriyle, çok kötü oldu. İran, Türkiye ve Rusya tarafından kendisini saf dışı bırakılmış bulursa, Amerika'yla dostluğunu kuvvetlendirmeyi deneyebilir ama neticede Washington'daki dostu Obama artık gitmiş olduğundan ancak Trump misali amansız hasımlar bulacaktır.

Türkiye ve Rusya'nın Amerika sonrası Ortadoğu'yu yeniden tanımlamaya başladığı bir zamanda hem İran hem de Amerika oyuna yeniden dahil olmaya çalışabilir. İran, Türkiye ve Rusya'nın Suriye'deki barış çabalarını bariz şekilde baltalamaya çalışıyor. Trump başkanlığındaki Amerika ise hâlâ bilinmeyen bir faktör. Trump Ortadoğu'da şayet herhangi bir adım atacaksa bu adımın ne istikamette olacağını ancak zaman gösterecek.

Hüseyin Abdül-Hüseyin'in Analizi / Mütercim: Ömer Çolakoğlu

  Kaynak: haber7.com   Bu haber 4401 defa okunmuştur.
  YORUMLAR YORUM YAP | 0 Yorum
  DİĞER DÜNYA HABERLERİ
  GÜNDEM HABERLERİ
AK Parti'ye yapılan saldırıda inanılmaz fotoğraf AK Parti'ye yapılan saldırıda inanılmaz fotoğraf Sütlüce'deki AK Parti İl Binası'na saat 21.30 sıralarında lav silahı ile saldırı..
PKK propagandası yapan 4 kişi tutuklandı PKK propagandası yapan 4 kişi tutuklandı Mardin'in Kızıltepe ilçesinde terör örgütü PKK adına bir kişiyi tehdit eden ve s..
İstanbul Emniyet Müdürlüğü'ne saldırı girişimi İstanbul Emniyet Müdürlüğü'ne saldırı girişimi İstanbul Emniyet Müdürlüğü'nün Vatan Caddesi'ndeki binasının yakınlarına roketat..
Genelkurmay Başkanı Akar İncirlik'te! Genelkurmay Başkanı Akar İncirlik'te! Genelkurmay Başkanı Hulusi Akar ve kuvvet komutanları İncirlik Üssü'nde inceleme..
  SİYASET HABERLERİ
Astana için hazırlıklar tamamlandı Astana için hazırlıklar tamamlandı Astana’da 23 Ocak'ta yapılacak Suriye toplantısı için hazırlıklar tamamlandı. Mu..
TBMM'de 12'nci madde görüşülüyor TBMM'de 12'nci madde görüşülüyor Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde Ayşe Nur Bahçekapılı yönetiminde 2. Tur görüşme..
Cumhurbaşkanı Erdoğan İstanbul'da Cumhurbaşkanı Erdoğan İstanbul'da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, cuma namazını Marmara Üniversitesi İlahiyat ..
İsmet Yılmaz'ın karnesini Başbakan verecek İsmet Yılmaz'ın karnesini Başbakan verecek Başbakan Binali Yıldırım cuma namazı çıkışında gazetecilerin sorularını yanıtlad..
  SPOR HABERLERİ
Beşiktaş'ta bir ayrılık daha! 2. Lig'e gitti Beşiktaş'ta bir ayrılık daha! 2. Lig'e gitti Beşiktaş'ın genç futbolcusu Eslem Öztürk, Büyükşehir Belediye Erzurumspor'a tran..
Batuhan tek pişmanlığını açıkladı! 'Trabzon'da...' Batuhan tek pişmanlığını açıkladı! 'Trabzon'da...' Şanlıurfaspor'un deneyimli santrforu Batuhan Karadeniz, çarpıcı açıklamalarda bu..
Vitor Pereira eski F.Bahçeli ile anlaştı! Vitor Pereira eski F.Bahçeli ile anlaştı! 1860 Münih Teknik Direktörü Vitor Pereira, Alanyaspor'dan ayrılan ve Fenerbahçe'..
Fenerbahçe transferi resmen açıkladı! Fenerbahçe transferi resmen açıkladı! Fenerbahçe Kadın Voleybol Takımı, başarılı orta oyuncusu Bahar Toksoy Guidetti i..
Yukarı